„Zastaw występuje jako prawo rzeczowe służące dla zabezpieczeni! prawa wierzyciela. Istnienie zastawu było zawsze zależne od istnienia wie
Olei. Tytuł prawa zastawu mógł się opierać na umowie (zastaw l«ny) lub też na przepisie ustawy (zastaw wzięty, ciąża, grabież). Przed n lotrin ustawu mogły być tylko przedmioty zmysłowe, początkowo tylko
ui Immoścl, w pierwszym rzędzie niewolnicy, konie, bydło, trzoda chlewna,
w dulszej kolejności odzież, ozdoby itp. Zastaw na ruchomościach był Mwn.r zastawem ręcznym (z dzierżeniem). Gdy dłużnik nie wykupił zastawionej rzeczy w oznaczonym terminie, przechodziła ona na własność wienyrlclii. Zastaw na nieruchomościach rozwinął się znacznie później.
.ustaw z mocy ustawy (wzięty), wywodzący się z dawnego prawa wiei i rlcla do aktu samopomocy, zachował swe znaczenie w przysługujących
rzycielowi uprawnieniach w postępowaniu egzekucyjnym oraz w zabezpieczeniu swych pretensji wynikających ze szkód wyrządzonych mu w jeB gospodarstwie przez ludzi lub zwierzęta. Jeżeli człowiek ujęty został na i»i. chodzeniu przez zaorane pole, to właściciel pola mógł od niego wziąć .imtaw zabezpieczający mu otrzymanie zapłaty za szkodę. Jeżeli szkodę w polu wyrządziło zwierzę, to ono podlegało ciążeniu. Ustawodawstwo mając na względzie interesy gospodarcze właściciela zwierzęcia przyznało mu prawo zaofiarowania poszkodowanemu w miejsce zatrzymanego zwierzęcia w zastaw innego przedmiotu o określonej w ustawie wartości, zabezpieczając w ten sposób roszczenia o wynagrodzenie szkody. Poszkodowanemu nie wolno było pod karą — odmówić przyjęcia takiego zastawu.“(16)